NIEUWS

In het kort: Europa is opgeschrikt door een nieuwe, grootschalige golf van vermoedelijke cyberaanvallen op de operationele technologie (OT) van supermarkten. Nadat eerder al honderden winkels in Frankrijk het slachtoffer werden van gehackte koelsystemen, zijn ditmaal meerdere grote supermarktketens in onder meer België, Zweden, Ierland, Estland en Luxemburg getroffen. De aanval toont opnieuw haarscherp aan hoe kwetsbaar de fysieke infrastructuur van onze dagelijkse voedselvoorziening is wanneer digitale systemen niet optimaal zijn afgeschermd.

Digitale saunastand ontregelt de koelketen De cyberaanval richt zich specifiek op de besturingssystemen van industriële koel- en vriesinstallaties. Kwaadwillenden wisten van afstand de instellingen van de apparatuur aan te passen en misbruik te maken van de automatische ontdooifunctie. In plaats van de benodigde min-temperaturen te handhaven, werden de installaties geforceerd opgewarmd tot extreem hoge waarden van wel 50 tot 70 graden Celsius.

Winkelketens zoals Delhaize, Carrefour, ICA, Coop en SuperValu meldden uiteenlopende incidenten. De impact op de winkelvloer was enorm. Om te voorkomen dat duizenden kilo's diepgevroren en verse producten definitief bedierven, moesten winkelmedewerkers in allerij aan de slag. Met winkelkarren vol ijs en snel opgetrommelde koelwagens werd geprobeerd de voorraad te redden. Ondanks deze noodmaatregelen ging er bij tientallen filialen op grote schaal voorraad verloren. Om verdere schade door externe manipulatie te stoppen, zagen veel supermarkten zich genoodzaakt hun complete koelinstallaties fysiek los te koppelen van het internet.

De structurele kwetsbaarheid van Operational Technology Cybersecurity-experts benadrukken dat het probleem niet ligt bij de traditionele kantoorautomatisering of kassasystemen, maar juist bij de zogeheten Operational Technology (OT) en Industrial Internet of Things (IIoT). Veel van deze gebouwbeheersystemen en klimaatregelingen zijn ontworpen met de focus op efficiëntie en beheer op afstand, waarbij de beveiliging vaak een ondergeschikte rol speelt.

In veel gevallen bleken de besturingsmodules rechtstreeks vanaf het openbare internet bereikbaar te zijn, zonder dat er gebruik werd gemaakt van een afgeschermde VPN-verbinding, netwerksegmentatie of sterke meervoudige authenticatie (MFA). Aanvallers kunnen via geautomatiseerde scanners naar deze kwetsbare interfaces zoeken en vervolgens met eenvoudige scripts de temperatuurparameters overschrijven.

Maatschappelijke impact en preventie Nationale cybersecuritycentra in de getroffen landen zijn een uitgebreid onderzoek gestart naar de oorsprong van de aanvallen. Hoewel er nog geen officiële toewijzing is gedaan aan specële dreigingsgroepen of statelijke actoren, gaan analisten uit van een bewuste poging tot maatschappelijke en economische ontwrichting. Het uitschakelen van de koelketen leidt immers direct tot lege schappen, hoge financiële verliezen en logistieke chaos.

Voor de detailhandel is deze tweede golf een dringende wake-upcall. Bedrijven worden opgeroepen om al hun gekoppelde facilitaire systemen grondig te auditen, netwerken strikt van elkaar te scheiden en industriële apparatuur per direct achter beveiligde gateways te plaatsen. Enkel op die manier kan worden voorkomen dat digitale aanvallers de controle overnemen over vitale fysieke processen in onze samenleving.