AI & TECHNOLOGIE

Een medicijn dat volledig door kunstmatige intelligentie is ontworpen, heeft in een klinische proef mogelijk de biologische leeftijd van patiënten verlaagd. Het gaat om rentosertib, ontwikkeld door Insilico Medicine tegen idiopathische longfibrose (IPF), een ernstige en dodelijke longziekte. De bevindingen zijn op 7 september gepubliceerd in Nature Biotechnology.

Zes klokken, één richting

Onderzoekers herbeoordeelden bloedmonsters uit een Fase IIa-studie met 42 patiënten aan de hand van zes onafhankelijk ontwikkelde "aging clocks": algoritmes die op basis van eiwitpatronen in bloed de biologische leeftijd schatten. Alle zes wezen dezelfde kant op: na vier weken behandeling, bij een dosering van 30 mg tweemaal daags, schatten de klokken patiënten gemiddeld drie tot vier jaar jonger dan hun daadwerkelijke leeftijd, in één geval zelfs zes jaar. Ter vergelijking gebruikten de onderzoekers data van ruim 55.000 deelnemers uit de UK Biobank.

Van AI-target tot AI-molecuul

Wat het onderzoek bijzonder maakt, is de herkomst van het medicijn. Insilico gebruikte zijn platform PandaOmics om TNIK te identificeren als eiwit dat een rol speelt bij zowel veroudering als longfibrose, en het generatieve chemieplatform Chemistry42 om vervolgens een geheel nieuw molecuul te ontwerpen. Dat maakt rentosertib een van de eerste medicijnen waarbij zowel het doelwit als de stof zelf door AI zijn bedacht, in plaats van bestaande middelen zoals metformine of rapamycine te hergebruiken.

Voorzichtigheid geboden

De onderzoekers benadrukken zelf dat het effect nog niet los kan worden gezien van de behandelde longziekte: het is mogelijk dat een verbeterde longfunctie de metingen beïnvloedt, niet per se een algeheel vertraagd verouderingsproces. Ook betrof het een kleine studie, primair opgezet om veiligheid te testen. Rentosertib bevindt zich inmiddels in een Fase III-studie in China met 320 patiënten, gericht op de longziekte zelf. Definitieve conclusies over "verjonging" zijn dus voorbarig, maar de resultaten geven wel een nieuwe impuls aan AI-gedreven onderzoek naar veroudering.

Beeldgeneratoren en faceswap-software maken het steeds eenvoudiger om realistische naaktbeelden of expliciete video's van bestaande personen te maken zonder hun toestemming. Tools als de beeldgenerator van OpenAI's ChatGPT, het open-source model Stable Diffusion en de faceswap-software DeepFaceLab worden hiervoor misbruikt, vaak met beelden van bekende Nederlanders of gewone burgers als bron.

Filters die tekortschieten

ChatGPT's beeldgenerator filterde eerder strenger op expliciete content, maar onderzoek van NRC wijst uit dat de tool in bepaalde gevallen alsnog erotisch of expliciet materiaal kan produceren. Bij open-source modellen zoals Stable Diffusion ontbreken dergelijke filters vaak volledig, waardoor gebruikers zelf bepalen welke content wordt gegenereerd. DeepFaceLab wordt daarnaast gebruikt om gezichten van slachtoffers over bestaand pornografisch materiaal te plaatsen.

Wat zegt de wet?

Nederland heeft geen aparte deepfake-wet, maar bestaand recht biedt wel degelijk aanknopingspunten. Sinds juli 2024 is het maken of verspreiden van seksueel beeldmateriaal zonder instemming strafbaar via artikel 254ba van het Wetboek van Strafrecht, ook wanneer dit materiaal met AI is gegenereerd. Slachtoffers kunnen zich daarnaast beroepen op het portretrecht uit de Auteurswet en op de AVG, omdat gezicht en stem persoonsgegevens zijn. Vanaf augustus 2026 verplicht de Europese AI-verordening bovendien tot transparantie over AI-gegenereerde content. Toch blijft handhaving lastig: de schade is doorgaans al aangericht voordat een rechtszaak kan worden gestart, en verspreiding via buitenlandse platforms is moeilijk te stoppen.

Wat kun je doen als slachtoffer?

Slachtoffers kunnen aangifte doen bij de politie, een klacht indienen bij de Autoriteit Persoonsgegevens, en platforms verzoeken om verwijdering onder de Digital Services Act. Snel juridisch advies inwinnen vergroot de kans op snelle verwijdering en schadevergoeding.

Nieuw onderzoek onder Nederlandse juristen bevestigt wat veel gebruikers al vermoedden: het eerste antwoord van een AI-chatbot is lang niet altijd meteen te gebruiken. Onderzoeksplatform Legal Benchmarks vroeg 115 juridische professionals uit negentien organisaties naar hun ervaringen met generatieve AI, van algemene chatbots zoals ChatGPT tot gespecialiseerde juridische assistenten. Slechts iets meer dan een derde krijgt na één prompt doorgaans direct een bruikbaar antwoord.

Kloof tussen correct en bruikbaar

Het onderzoek maakt deel uit van DELTA, een benchmark waaraan onder meer twaalf advocatenkantoren meewerken. DELTA meet niet alleen of een AI-antwoord juridisch klopt, maar ook of het getuigt van "legal taste": het vermogen om te bepalen wat relevant is en een antwoord te geven waar een jurist ook echt iets mee kan. Daarbij wordt gekeken naar drie punten: de juridische inhoud, de gebruikte bronnen en de vorm, zoals structuur en nuancering.

Niet elke fout weegt even zwaar

Opvallend is dat juristen fouten verschillend beoordelen. Verzonnen of onjuiste wetgeving en bronverwijzingen worden door de meerderheid gezien als een ernstig probleem. Het missen van relevante argumenten of bronnen wordt iets minder streng beoordeeld, al blijft ook dat voor veel respondenten een duidelijk minpunt.

AI al wijdverbreid, vertrouwen nog niet

Ondanks de kritiek gebruikt een grote meerderheid van de ondervraagden AI inmiddels wekelijks tot dagelijks voor juridisch onderzoek. Dat onderstreept het spanningsveld: de technologie is niet meer weg te denken uit de praktijk, maar menselijke controle blijft voorlopig onmisbaar. Voor gebruikers buiten de juridische sector is de les breder toepasbaar: een vlot geformuleerd AI-antwoord is niet hetzelfde als een controleerbaar, volledig antwoord.

Van 4 tot 8 september stond Berlijn weer in het teken van de IFA, met ruim 1.900 exposanten die hun nieuwste snufjes toonden op het gebied van AI, smart home en consumentenelektronica. Wij liepen virtueel door de hallen en zetten de vijf opvallendste trends op een rij.

1. Slimme AI-assistenten kruipen overal in

Lenovo breidde zijn AI-assistent Qira flink uit: die draait nu op pc's, tablets en Motorola-telefoons, en voortaan ook op de nieuwe Moto Watch Ultra, waar hij naast Google Gemini beschikbaar is. Via een samenwerking met Workato koppelt Qira bovendien aan Gmail, Google Agenda, Slack en Outlook, zodat de assistent taken buiten het eigen apparaat kan uitvoeren.

2. Robots nemen het huishouden over

Grasmaairobots werden een stuk zelfstandiger: de Mova LiDAX Ultra maait tot aan de rand zonder begrenzingskabel dankzij lidar en een AI-camera die ook in het donker obstakels herkent. Ook Roborock en Mammotion toonden nieuwe maai- en schoonmaakrobots, terwijl iRobots Roomba Duo tapijt niet alleen stofzuigt maar ook wast.

3. Nieuwe chips en schermtechniek voor pc's

Nvidia's compacte RTX Spark-pc's, gebouwd rond de N1X-chip met een 20-core Grace-processor en Blackwell-gpu, komen in oktober op de markt. Lenovo introduceerde met de ThinkVision P27UL-40 de eerste monitor met een 'inkjet-geprinte' OLED-paneel van TCL CSOT, een goedkopere en efficiëntere productiemethode voor scherpe beeldschermen.

4. Beveiliging wordt slimmer, niet duurder

Reolink voegde Custom AI Detection toe aan zijn lokale AI-laag ReoNeura, waarmee gebruikers zelf specifieke situaties kunnen aanleren zonder abonnement. Anker's MindBase Security Kit werd bekroond als beste smart-homeproduct, en Dahua liet nieuwe draadloze camera's, inbraakalarmen en video-intercoms zien.

5. Vouwbare telefoons en AR-brillen

Xiaomi toonde in Europa voor het eerst de 18 Fold, een brede 'paspoort'-vouwtelefoon met eigen XRing O3-chip, een 200MP-camera en een 6.000 mAh-batterij. TCL combineerde zijn matte NXTPAPER-technologie voor het eerst met een AMOLED-scherm in de P80 Ultra, en won goud met zijn RayNeo GT Max AR-bril.

Conclusie: de rode draad op de IFA 2026 is duidelijk: AI verhuist van losse apps naar een laag die apparaten, huishouden en beveiliging met elkaar verbindt, terwijl robots steeds zelfstandiger klusjes overnemen.

Beeldgeneratoren en faceswap-software maken het steeds eenvoudiger om realistische naaktbeelden of expliciete video's van bestaande personen te maken zonder hun toestemming. Tools als de beeldgenerator van OpenAI's ChatGPT, het open-source model Stable Diffusion en de faceswap-software DeepFaceLab worden hiervoor misbruikt, vaak met beelden van bekende Nederlanders of gewone burgers als bron.

Filters die tekortschieten

ChatGPT's beeldgenerator filterde eerder strenger op expliciete content, maar onderzoek van NRC wijst uit dat de tool in bepaalde gevallen alsnog erotisch of expliciet materiaal kan produceren. Bij open-source modellen zoals Stable Diffusion ontbreken dergelijke filters vaak volledig, waardoor gebruikers zelf bepalen welke content wordt gegenereerd. DeepFaceLab wordt daarnaast gebruikt om gezichten van slachtoffers over bestaand pornografisch materiaal te plaatsen.

Wat zegt de wet?

Nederland heeft geen aparte deepfake-wet, maar bestaand recht biedt wel degelijk aanknopingspunten. Sinds juli 2024 is het maken of verspreiden van seksueel beeldmateriaal zonder instemming strafbaar via artikel 254ba van het Wetboek van Strafrecht, ook wanneer dit materiaal met AI is gegenereerd. Slachtoffers kunnen zich daarnaast beroepen op het portretrecht uit de Auteurswet en op de AVG, omdat gezicht en stem persoonsgegevens zijn. Vanaf augustus 2026 verplicht de Europese AI-verordening bovendien tot transparantie over AI-gegenereerde content. Toch blijft handhaving lastig: de schade is doorgaans al aangericht voordat een rechtszaak kan worden gestart, en verspreiding via buitenlandse platforms is moeilijk te stoppen.

Wat kun je doen als slachtoffer?

Slachtoffers kunnen aangifte doen bij de politie, een klacht indienen bij de Autoriteit Persoonsgegevens, en platforms verzoeken om verwijdering onder de Digital Services Act. Snel juridisch advies inwinnen vergroot de kans op snelle verwijdering en schadevergoeding.

Lenovo introduceerde tijdens IFA 2026 twee nieuwe Yoga-laptops die voor het eerst draaien op de Nvidia RTX Spark: de 15-inch Yoga Pro 9n en de 16-inch convertible Yoga 9n 2-in-1. Daarmee waagt Lenovo zich aan een geheel nieuw platform dat traditionele x86-architectuur inruilt voor ARM.

Grace-CPU en Blackwell-GPU in één pakket

De RTX Spark, bekend onder de codenaam N1X, combineert een ARM-CPU van het Grace-type met tot 20 kernen en een Blackwell RTX-GPU met maximaal 6.144 CUDA-kernen. Beide onderdelen delen unified LPDDR5X-geheugen: tot 128 GB bij de Yoga Pro 9n en tot 64 GB bij de 2-in-1-variant. Een instapconfiguratie biedt een 18-core CPU met 5.120 GPU-kernen. Dankzij de gedeelde geheugenarchitectuur, verbonden via Nvidia's NVLink-C2C-interconnect, kan het toestel grote AI-modellen lokaal draaien zonder cloud.

Concurrentie met Apple en werkstations

Nvidia positioneert de chip nadrukkelijk als concurrent van de Apple M5 Max, en de GPU-prestaties zouden in de buurt komen van een losse RTX 5070(-Ti) in een laptop. Dat maakt de Yoga-modellen geschikt voor CUDA-workloads, videobewerking, rendering en softwareontwikkeling naast lokale AI-taken, met tot 1 PFLOP aan FP4-rekenkracht.

Focus op creatieve professionals

Beide laptops krijgen een OLED-scherm en een haptisch trackpad dat dienstdoet als tekenoppervlak voor de Yoga Pen. De Yoga Pro 9n weegt 1,65 kilogram en heeft een TDP tussen 45 en 80 watt. De 2-in-1 heeft een 16-inch touchscreen met variabele verversingssnelheid tot 120Hz.

Prijs en release nog onbekend

Lenovo heeft nog geen prijzen of exacte releasedata bekendgemaakt; de RTX Spark-chip zelf komt in oktober op de markt. Of Nvidia's eerste volwaardige pc-chip zich echt kan meten met gevestigde namen, zal moeten blijken uit onafhankelijke benchmarks zodra de laptops daadwerkelijk verkrijgbaar zijn.

Google DeepMind houdt het innovatietempo hoog. Slechts drie weken na de introductie van Gemini 3.7 Flash presenteert het bedrijf alweer Gemini 3.8, in twee uitvoeringen: Gemini 3.8 Flash, gericht op softwareontwikkeling en autonome bedrijfsprocessen, en Gemini 3.8 Flash Cyber, een gespecialiseerd model voor kwetsbaarheidsanalyse en geautomatiseerde beveiliging. Het is de derde Flash-uitgave in zes weken tijd.

Sterkere prestaties op coding en redeneren

Gemini 3.8 Flash moet vooral uitblinken in langlopende codeertaken, autonome AI-agents en meerstaps-redeneren. Volgens Google verslaat het model concurrerende systemen op meerdere benchmarks gericht op software-engineering, financiële en juridische taken. De prijs blijft tot eind 2026 gelijk aan die van de voorganger. Het model is beschikbaar via de Gemini API, Google AI Studio, Android Studio, Google Antigravity en de ontwerptool Stitch, en voor bedrijven via Gemini Enterprise.

Cyberversie alleen voor vertrouwde partijen

Gemini 3.8 Flash Cyber is specifiek getraind om softwarekwetsbaarheden op te sporen en automatisch te patchen. In tegenstelling tot de reguliere versie is dit model niet vrij toegankelijk: Google beperkt de toegang tot een select aantal geverifieerde partijen via het zogenoemde Fairwind-programma, waaronder overheden, beheerders van vitale infrastructuur en zorg- en telecomorganisaties. Individuele ontwikkelaars kunnen zich niet aanmelden. Volgens Google vond het interne Cloud Vulnerability Research-team met het model al een kritieke kwetsbaarheid binnen twee uur tijd.

Concurrentiestrijd blijft heftig

De snelle opeenvolging van releases valt samen met de recente bestuurswissel bij Google DeepMind, waar oprichter Demis Hassabis onlangs plaatsmaakte voor Koray Kavukcuoglu als operationeel eindverantwoordelijke. De timing onderstreept hoe de grote AI-bedrijven, waaronder ook OpenAI en Anthropic, steeds vaker specifiek op cyberbeveiliging gerichte modellen uitbrengen naast hun algemene taalmodellen.

OpenAI trekt één miljard dollar uit om de digitale verdediging van vitale infrastructuur en publieke diensten wereldwijd te versterken. Via het nieuwe initiatief Daybreak for Frontline Defenders, op 3 september aangekondigd, krijgen organisaties met beperkte middelen gesubsidieerde toegang tot geavanceerde cybersecuritymodellen, technische ondersteuning en trainingen.

Wie krijgt voorrang

Het bedrag moet volgens OpenAI binnen ongeveer zes maanden worden ingezet, te beginnen in de Verenigde Staten, met uitbreiding naar andere landen. Voorrang gaat naar sectoren die vaak verouderde systemen beheren met kleine beveiligingsbudgetten: drinkwaterbedrijven, elektriciteitsnetbeheerders, lokale overheden, kleinere banken, non-profitorganisaties en onderhouders van opensourcesoftware. In de VS wordt dit gebundeld onder "Daybreak for America", met onder meer een pilot samen met het Multi-State Information Sharing and Analysis Center (MS-ISAC), gericht op water, elektriciteit, lokaal bestuur en bankwezen.

Wat Daybreak precies is

Daybreak is het bestaande cybersecurityplatform van OpenAI: een combinatie van geavanceerde taalmodellen, de Codex-omgeving en vaste werkwijzen waarmee verdedigers kwetsbaarheden kunnen opsporen, valideren en verhelpen. Er zijn twee varianten: een defensieve ("Blue") voor dagelijks beveiligingswerk, en een geavanceerdere versie ("Red") voor het onderzoeken en verifiëren van kwetsbaarheden. Meer dan 2.000 organisaties gebruiken Daybreak inmiddels, en ruim 35 partnerproducten sluiten aan via het zogeheten Daybreak Defense Network.

Meer dan liefdadigheid

Het miljard bestaat vooral uit gesubsidieerde toegang tot OpenAI's eigen producten, niet uit vrij besteedbaar geld. Toch is de timing veelzeggend: het initiatief komt op een moment dat OpenAI en concurrent Anthropic steeds nadrukkelijker de degens kruisen op het gebied van AI voor cyberverdediging. Voor kleinere, cruciale organisaties kan het niettemin een welkome stap zijn richting beveiliging die voorheen alleen voor grote bedrijven was weggelegd.

Steeds meer makelaars zetten kunstmatige intelligentie in om foto's van te koop staande woningen op te poetsen. Uit onderzoek van RTL Nieuws blijkt dat het inmiddels op grote schaal gebeurt, bij woningen door heel Nederland. Het doel is duidelijk: een huis sneller verkopen en opvallen tussen de vele andere advertenties op Funda. Maar de resultaten zijn niet altijd onschuldig — soms leidt het tot beelden die de werkelijkheid flink verdraaien.

Grotere kamers, kant-en-klare tuinen

Op Funda duiken advertenties op waarbij kamers en tuinen er met AI aanzienlijk ruimer uitzien dan in werkelijkheid, leegstaande woningen digitaal worden ingericht, en gebreken zoals scheuren of verouderde interieurs verdwijnen. Funda staat AI-bewerking toe, maar scherpte de regels in februari aan: AI-beelden moeten duidelijk als zodanig herkenbaar zijn, mogen geen misleidend beeld geven van de bouwkundige mogelijkheden, en mogen niet als hoofdfoto dienen behalve bij nieuwbouw. Het platform controleert echter niet actief en grijpt pas in na een melding.

Juridisch grijs gebied

Volgens juristen bevinden makelaars zich met dit soort foto's in een grijs gebied tussen het reglement van Funda, de erecode van makelaarsvereniging NVM en het consumentenrecht. Een koper die zich misleid voelt, kan zich in theorie beroepen op dwaling, en een makelaar kan aansprakelijk zijn voor het verstrekken van misleidende informatie.

AI Act voegt scherpere regels toe

Sinds 2 augustus 2026 zijn de transparantieverplichtingen uit artikel 50 van de Europese AI-verordening (AI Act) van kracht. Die verplichten aanbieders om AI-gegenereerde of AI-bewerkte beelden machinaal herkenbaar te markeren, met boetes tot 15 miljoen euro of 3 procent van de wereldwijde jaaromzet. Voor beeldmateriaal dat al vóór die datum in gebruik was, geldt nog een overgangstermijn tot 2 december 2026. Daarmee komt er, naast de regels van Funda en de NVM, ook Europese wetgeving bij die opgepoetste woningfoto's raakt.

Nvidia gaat voor 3,5 miljard dollar aan converteerbare obligaties kopen van de Taiwanese chipmaker MediaTek. Daarmee breidt het bedrijf de bestaande samenwerking flink uit, naar meerdere gebieden tegelijk: AI-infrastructuur, pc-chips en de auto-industrie.

Wat houdt de deal in?

Nvidia koopt geen gewone aandelen, maar obligaties die later omgezet kunnen worden in aandelen van MediaTek. Het gaat om ongeveer 90 procent van een obligatie-uitgifte die in totaal zo'n 3,9 miljard dollar waard is. Volgens MediaTek is dit de grootste uitgifte van dit soort obligaties ooit op de Taiwanese kapitaalmarkt.

Samenwerking op meerdere fronten

De twee bedrijven werkten al langer samen, onder meer aan de GB10-chip voor Nvidia's DGX Spark-systemen. Die samenwerking wordt nu uitgebreid naar toekomstige generaties RTX Spark-chips, die gebruikt worden in Windows-laptops en compacte desktopcomputers. Ook voor datacenters en de auto-industrie komen er gezamenlijke oplossingen.

Een belangrijk onderdeel van de deal is dat MediaTek gebruik gaat maken van NVLink Fusion, de technologie van Nvidia waarmee andere chipontwerpers hun eigen AI-chips snel kunnen laten communiceren met Nvidia's systemen. Zo kunnen bedrijven eigen, op maat gemaakte chips bouwen die toch binnen het Nvidia-ecosysteem blijven werken.

Waarom doet Nvidia dit?

Steeds meer grote techbedrijven laten eigen AI-chips ontwerpen, in plaats van standaardchips van Nvidia te kopen. Door in partners als MediaTek te investeren, zorgt Nvidia ervoor dat die chips toch compatibel blijven met zijn eigen technologie. Nvidia investeerde eerder dit jaar op vergelijkbare wijze al 2 miljard dollar in chipbedrijf Marvell. MediaTek zelf mikt op een fors aandeel in de markt voor op maat gemaakte AI-chips, die naar verwachting in 2027 zo'n 70 tot 80 miljard dollar waard is.

Nederlandse organisaties gebruiken vaker kunstmatige intelligentie dan bijna elk ander land in Europa. Toch leggen we de uitkomsten van diezelfde AI ook het vaakst naast ons neer. Dat blijkt uit nieuw Europees onderzoek.

Uit het rapport ‘Unlocking the Netherlands’ AI Potential’, in opdracht van Amazon, blijkt dat 61% van de Nederlandse bedrijven AI gebruikt. Het Europese gemiddelde ligt op 54%. Het CBS komt tot dezelfde conclusie: bijna zes op de tien grote bedrijven gebruikten vorig jaar AI. Vooral op kantoor is het normaal geworden. Denk aan dagelijkse tools zoals ChatGPT van OpenAI, Microsoft Copilot in Outlook en Teams, en Gemini van Google in Docs en Gmail. Medewerkers gebruiken ze om e-mails te schrijven, notulen te maken, data samen te vatten of klantvragen te beantwoorden. Uit onderzoek van platform Trustoo blijkt dat 61% van de Nederlandse dienstverleners AI zelfs dagelijks of meerdere keren per week gebruikt.

Maar gebruiken is niet hetzelfde als vertrouwen.

In veel teams gaat het zo: de AI geeft een voorstel, bijvoorbeeld een planning, een antwoord voor een klant of een analyse van cijfers. De medewerker leest het, twijfelt en doet het toch op de oude manier. Precies daarin is Nederland Europees kampioen: nergens wordt een AI-advies zo vaak genegeerd.

Waarom? Er zijn drie redenen.

1. De AI maakt fouten. Iedereen kent wel een voorbeeld van een verzonnen bron in ChatGPT of een foute formule in Copilot. Eén fout is genoeg om het vertrouwen te verliezen.

2. Niemand weet wat er mag. In veel bedrijven is er geen duidelijke afspraak. Mag je klantdata in Gemini plakken? Moet je het controleren? Zonder regels kiezen mensen voor de veilige weg: zelf doen.

3. Het is vooral IT dat AI pusht. Uit Europees onderzoek van TOPdesk onder 6.000 IT-managers blijkt dat in Nederland de IT-afdeling de drijvende kracht is achter AI (52%). De directie is veel minder betrokken. AI komt dus van bovenaf, zonder goede uitleg op de werkvloer.

De oplossing is niet minder AI, maar slimmer gebruik. Leer teams wanneer je AI wél kunt vertrouwen en wanneer je zelf moet checken. Maak simpele regels. En laat AI niet beslissen, maar helpen. Want nu hebben we de snelste adoptie van Europa, maar ook de minste opbrengst.

Een selfie met je paspoort, een korte liveness-check, klaar. Jarenlang was dat genoeg om digitaal te bewijzen wie je bent. Die aanname staat nu onder druk: generatieve AI maakt het steeds makkelijker om precies zo'n eenmalige controle te vervalsen.

Explosieve groei van stemklonen

Oplichters gebruiken inmiddels AI-gegenereerde gezichtsvervanging, gekloonde stemmen en synthetische video om identiteitscontroles te omzeilen bij het openen van rekeningen, het autoriseren van betalingen en klantcontact. Het aantal stemdeepfakes steeg de afgelopen periode met maar liefst 680 procent, en sommige tools kunnen al een stem klonen op basis van minder dan drie seconden geluidsmateriaal.

De voorspelling die uitkwam

Onderzoeksbureau Gartner voorspelde in 2024 dat in 2026 zo'n 30 procent van de bedrijven losstaande identiteitsverificatie niet langer zou vertrouwen vanwege AI-deepfakes. Die voorspelling blijkt inmiddels realiteit. Platforms die leunen op één liveness-check of één documentscan, missen een groeiend deel van de fraudegevallen. Ook synthetische identiteiten — profielen die zijn samengesteld uit gelekte data en nooit aan een echt persoon toebehoren — spelen een steeds grotere rol.

Van momentopname naar continue controle

Het probleem zit in het principe zelf: een eenmalige check gaat ervan uit dat een geverifieerd moment garant staat voor alle latere interacties. Bij AI-gedreven fraude verschuift het risico juist naar wat er ná die controle gebeurt — denk aan een deepfake-video van een leidinggevende die een spoedbetaling goedkeurt. De oplossing die experts noemen is gelaagde detectie: passieve liveness-checks combineren met specifieke deepfake-detectie en documentforensisch onderzoek, in plaats van op één controlemoment te vertrouwen.

Conclusie

Voor bedrijven en gebruikers betekent dit een verschuiving: identiteit wordt niet langer op één moment vastgesteld, maar continu bevestigd. Wie nu nog vertrouwt op een eenmalige verificatie, loopt het risico de volgende deepfake gewoon door te laten.

De Europese Commissie heeft ChatGPT op 31 augustus formeel aangewezen als Very Large Online Search Engine (VLOSE) onder de Digital Services Act (DSA). Daarmee valt de chatbot van OpenAI voortaan onder het strengste digitale toezichtsregime van de Europese Unie — een primeur, want nooit eerder kreeg een AI-chatbot dit label. Reddit en Roblox werden op dezelfde dag aangemerkt als Very Large Online Platform (VLOP), eveneens de zwaarste DSA-categorie.

Waarom een chatbot als zoekmachine geldt

De DSA-drempel voor deze status ligt op 45 miljoen gemiddelde maandelijkse actieve gebruikers in de EU; alle drie de diensten gaven zelf aan boven dat aantal te zitten. Opvallend is de redenering achter de classificatie van ChatGPT: de dienst toont geen lijst met blauwe links zoals een klassieke zoekmachine, maar omdat hij op verzoek van gebruikers live het web doorzoekt en daarop reageert, vindt de Commissie dat de functie voldoende overeenkomt met een zoekmachine om het VLOSE-label te rechtvaardigen.

Vier maanden om te voldoen

OpenAI, Reddit en Roblox krijgen ongeveer vier maanden de tijd, tot rond eind december 2026, om te voldoen aan de volledige set DSA-verplichtingen. Voor een VLOSE betekent dit onder meer verplichte systeemrisicoanalyses, algoritmische transparantie, onafhankelijke audits en toegang tot data voor onderzoekers — dezelfde verplichtingen die eerder al golden voor Google Search en Bing.

Precedent voor andere AI-chatbots

De Commissie benadrukt dat classificatie van taalmodellen onder de DSA per geval wordt beoordeeld; er volgt dus geen automatische aanwijzing zodra een AI-dienst de gebruikersdrempel passeert. Toch geldt de stap als een belangrijk precedent: nu de EU eenmaal heeft vastgesteld dat een chatbot als zoekmachine kan worden behandeld, ligt eenzelfde aanwijzing voor concurrenten als Google Gemini of Microsoft Copilot voor de hand zodra hun gebruikersaantallen dat rechtvaardigen.

De Verenigde Naties en het Internationale Rode Kruis (ICRC) hebben hun oproep voor internationale regels rond autonome wapensystemen verscherpt. Beide organisaties deden deze week opnieuw gezamenlijk een oproep aan landen om verboden en beperkingen in te voeren op zogeheten 'killerrobots', met de waarschuwing dat de risico's zijn toegenomen. Volgens de VN en het ICRC komt de wereld gevaarlijk dicht bij een toekomst waarin autonome wapens zelfstandig mensen als doelwit kunnen selecteren.

Algoritmes vergroten kans op fouten

Het kernprobleem: wapensystemen die zelf doelen herkennen en aanvallen, functioneren op basis van sensordata en beeldherkenning in plaats van directe menselijke sturing. Rook, regen, ongebruikelijke camerahoeken of bewust misleidende lokmiddelen kunnen die herkenning laten mislukken. Foutpositieven zijn daardoor een reëel risico, met potentieel dodelijke afloop. Naarmate systemen sneller reageren dan mensen kunnen bijhouden, groeit ook het gevaar op ongecontroleerde escalatie tussen strijdende partijen.

Diplomatie loopt achter op de techniek

Binnen het Verdrag inzake bepaalde conventionele wapens (CCW) in Genève wordt al sinds 2014 gesproken over regulering van autonome wapens, tot dusver zonder bindend resultaat. Opvallend is dat ook wetenschappers en ingenieurs die deze systemen zelf ontwikkelen inmiddels aan de bel trekken; volgens de VN en het Rode Kruis kunnen staten niet langer passief blijven nu juist de bedenkers van de technologie om grenzen vragen. Meerdere landen pleiten voor een juridisch bindend verdrag in plaats van vrijblijvende richtlijnen, met 2026 als informeel streefjaar.

Militaire toepassingen vallen buiten de AI Act

Voor Europa speelt een extra complicatie: de Europese AI-verordening geldt niet voor militaire en defensietoepassingen. Landen moeten dus zelf normen opstellen of afspraken maken via de VN of NAVO. Nederland zette het onderwerp eerder al op de kaart met de REAIM-top in Den Haag, en het kabinet pleit voor menselijke controle en transparantie bij AI-inzet door Defensie — terwijl Defensie tegelijk investeert in onbemande systemen.

Google zet een grote stap richting een volwaardig geautomatiseerd reisbureau. Deze week kondigde het bedrijf aan dat AI Mode in Search voortaan vluchtprijzen kan volgen, hotels kan boeken en tarieven in punten of airmiles kan tonen, met betaling via Google Pay direct in het gesprek. Amerikaanse gebruikers kunnen nu al terecht bij partners als Marriott, Hilton, Booking.com en Expedia. Voor Europa geldt echter een andere realiteit: geen van deze functies is er beschikbaar.

Vluchtprijzen overal, behalve in de EER

De prijstracking voor vluchten draait direct wereldwijd in meer dan 180 landen — met één expliciete uitzondering: de Europese Economische Ruimte. Hotelboekingen zijn zelfs nog beperkter en gaan voorlopig alleen in de Verenigde Staten en in het Engels live. Opvallend genoeg horen juist Europese namen bij de eerste loyaliteitsprogramma's die aan AI Mode worden gekoppeld, zoals Air France-KLM's Flying Blue, Lufthansa Group en Accor. Hun thuismarkt blijft echter buiten de nieuwe functionaliteit.

De Digital Markets Act als verklaring

De uitsluiting van Europa lijkt geen toeval. Google onderhandelt al langer met de Europese Commissie over hoe AI Mode en AI Overviews zich verhouden tot de Digital Markets Act (DMA), die gatekeepers verbiedt hun eigen diensten te bevoordelen in zoekresultaten. Op 23 juli 2026 legde de Commissie Google nog een boete van 890 miljoen euro op wegens zelfbevoordeling in de zoekresultaten voor onder meer hotels en vervoer. Zolang de voorstellen van Google voor naleving niet zijn goedgekeurd, houdt het bedrijf transactiefuncties liever buiten de EU.

Gevolgen voor reizigers en de sector

Voor Europese consumenten betekent dit voorlopig geen AI-boekingen binnen Search. Voor de reisbranche — hotels, OTA's en luchtvaartmaatschappijen — blijft onduidelijk hoe toekomstige ranking-verplichtingen zich zullen verhouden tot een AI-assistent die zelf boekingen afhandelt.