Kan AI een nucleaire ramp veroorzaken? Heeft AI mogelijk al mensen gedood'

Het korte antwoord: Ja, maar niet zoals in de films. AI drukt nu niet zelfstandig op de rode knop. Het risico zit in advies, snelheid en menselijke afhankelijkheid. Daarnaast gebruiken legers AI al bij dodelijke doelkeuzes.

AI in oorlogssimulaties kiest vaak voor kernwapens

In februari 2026 verscheen onderzoek van Kenneth Payne. Hij werkt aan King’s College London. Hij liet GPT-5.2, Claude Sonnet 4 en Gemini 3 Flash oorlogsspellen spelen. Het ging om 21 spellen met samen 329 beurten. De modellen kozen uit protest, overgave en totale nucleaire oorlog.

In 95 procent zette minstens één model een tactisch kernwapen in. In 86 procent escaleerden de modellen verder dan hun eigen plan. Na een nucleaire inzet de-escaleerde de tegenpartij slechts in 18 procent. Payne zegt dat het nucleaire taboe bij machines minder sterk lijkt.

Het gaat om simulaties, niet om echte besluitvorming. Volgens Payne geeft niemand realistisch de nucleaire sleutels aan een machine. Ook Claude van Anthropic deed mee aan dit onderzoek.

Het echte risico zit in tijdsdruk en advies

Tong Zhao van Princeton waarschuwt voor tijdsdruk. Als seconden tellen, groeit de verleiding om AI te vertrouwen. Volgens hem begrijpt AI niet wat er echt op het spel staat.

Een expertgroep van RAND zag een ander gevaar. AI kan landen doen denken dat hun kernwapens kwetsbaar zijn. Zo’n land kan dan drastischere stappen zetten. Commandanten kunnen ook handelen op AI-advies met foute data. Bijna 60 landen verklaarden volgens WION dat mensen kernwapens moeten aansturen.

Ook kerncentrales vragen om voorzichtigheid

Het gevaar beperkt zich niet tot wapens. Het Amerikaanse ministerie van Energie wil generatieve AI gebruiken voor nucleaire doeleinden en vergunningen. Heidy Khlaaf van het AI Now Institute noemt dat riskant. Zij waarschuwt vooral voor het wegvallen van menselijk toezicht.

Heeft AI al mensen gedood?

De stelling klinkt dramatisch. Toch is er een aanleiding. In april 2024 beschreven +972 Magazine en Local Call het systeem Lavender. Het Israëlische leger zou ermee Gazanen als doelwit markeren. Zes inlichtingenofficieren zijn de bronnen. Zij zeggen dat de uitkomsten bijna als menselijke besluiten golden.

Volgens The Verge markeerde het systeem op zijn hoogtepunt 37.000 mensen. Het systeem zou een foutmarge van 10 procent hebben. Het leger ontkent een dodenlijst. Het leger zegt dat AI geen terroristen identificeert. Het ontkent het bestaan van Lavender niet.

Deze berichten komen van anonieme bronnen. Het blijft daarom een bewering, geen vastgesteld feit. Wel is het punt helder. AI kan een rol spelen in beslissingen over leven en dood.

Wat helpt tegen dit risico?

Houd altijd een mens in de besluitketen.

Test AI-modellen op escalatiegedrag.

Maak militaire AI-systemen controleerbaar.

Maak internationale afspraken over AI en kernwapens.

Beperk AI bij kritieke nucleaire infrastructuur.

Veelgestelde vragen

Kan AI zelf kernwapens lanceren?
Wij vonden geen bewijs dat dit nu gebeurt. Landen houden die besluiten bij mensen. Het risico zit in advies en tempo.

Wat bewijzen de oorlogssimulaties?
Ze tonen het gedrag van modellen in een spel. Ze tonen geen echte besluiten.

Heeft AI al mensen gedood?
Er zijn berichten over AI-doelsystemen in Gaza. Die komen van anonieme bronnen en het leger betwist delen ervan.

Conclusie

AI veroorzaakt niet zomaar een kernramp. Mensen laten AI wel steeds dichter bij die beslissingen komen. De vraag is dus niet of AI het wil. De vraag is hoeveel macht wij het geven.