NIEUWS

IN HET KORT: Een brede coalitie van maatschappelijke stichtingen en burgerrechtenorganisaties, aangevoerd door onderzoeksplatform The Firewall, roept de Nederlandse overheid dringend op om per direct te stoppen met het actief communiceren via Facebook. De initiatiefnemers stellen dat de overheid, door gebruik te maken van het sociale netwerk van techgigant Meta, onbedoeld bijdraagt aan de verspreiding van desinformatie en de afbraak van het openbare, democratische debat. Met de oproep verzoeken de organisaties de Tweede Kamer om de Rijksoverheid en uitvoeringsorganisaties te dwingen hun officiële pagina’s en campagnes op het platform op te doeken.

Onschuldige overheidsberichten in een toxisch algoritme

Op het eerste gezicht lijken de berichten die de Rijksoverheid en instanties zoals de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) op Facebook plaatsen volstrekt onschadelijk. Het gaat om informatie over regelgeving bij hospitaverhuur, herinneringen over het ingaan van de wintertijd of praktische richtlijnen voor het identificeren van huisdieren.

Volgens The Firewall en partners waaronder Privacy First en Bits of Freedom schuilt het gevaar echter in de infrastructuur waar deze content op geplaatst wordt. Buitenlands en onafhankelijk onderzoek heeft herhaaldelijk aangetoond dat de algoritmes van Meta zijn ontworpen om maximale betrokkenheid te genereren, wat in de praktijk vaak neerkomt op het prioriteren van sensationele, polariserende en zelfs anti-statelijke inhoud. Door officiële overheidsinformatie binnen deze omgeving te blijven aanbieden, legitimeert het Rijk een commercieel platform dat maatschappelijke tweedeling en wantrouwen in de democratie aanjaagt.

Afhankelijkheid van Big Tech en publieke digitale waarden

Naast de problemen met de aanbevelingsalgoritmes wijst de coalitie op een fundamenteler principe: de afhankelijkheid van commerciële Big Tech-monopolies. Wanneer publieke instanties communiceren via platforms van Meta, worden burgers in feite gedwongen om commerciële voorwaarden te accepteren en hun persoonsgegevens af te staan aan een Amerikaans bedrijf om op de hoogte te blijven van overheidszaken. Dit staat haaks op het uitgangspunt dat de overheidscommunicatie toegankelijk, neutraal en privacyvriendelijk dient te zijn.

De maatschappelijke organisaties pleiten er daarom voor dat de overheid haar digitale autonomie heroverweegt. In plaats van afhankelijk te blijven van het wispelturige beleid van buitenlandse techgiganten, zou het Rijk moeten inzetten op publieke en open standaarden. Decentrale, privacyvriendelijke alternatieven zoals het Fediverse (met platforms als Mastodon) en initiatieven binnen de Europese Unie bieden een omgeving waarin communicatie plaatsvindt zonder dat winstgedreven algoritmes of datatracking de dienst uitmaken.

Oproep tot actie in Den Haag

De actie van The Firewall past binnen een bredere maatschappelijke en politieke beweging die eist dat de overheid een actievere rol inneemt bij het beschermen van de digitale infrastructuur. Eerder luidden toezichthouders en de Autoriteit Persoonsgegevens al de noodklok over het gebrek aan transparantie rondom gegevensverwerking bij Meta. Met deze gezamenlijke oproep hopen de stichtingen dat de politiek nu definitief de knoop doorhakt en kiest voor een soevereine en verantwoorde manier van digitale overheidscommunicatie.