NIEUWS

Samenvatting: Het Deense ministerie van Digitalisering heeft zijn pilot met Collabora beëindigd. Collabora moest Microsoft Office vervangen. Medewerkers kregen volgens berichten problemen met opmaak en bijgehouden wijzigingen. Er is geen evaluatie afgerond. Het is dus niet bewezen dat Collabora faalde. Denemarken lijkt ook niet te stoppen met zijn zoektocht naar minder afhankelijkheid van Microsoft.

Wat is er gebeurd?

Neowin meldde op 25 oktober 2026 dat Denemarken zijn Collabora-pilot stilletjes heeft beëindigd. Neowin baseert zich op het Nederlandse iBestuur. Dat citeert op zijn beurt ComputerWorld.dk. Dat laatste bericht staat achter een betaalmuur. Ik kon het origineel dus niet lezen.

De pilot liep met 38 medewerkers van het ministerie. De berichten noemen deze punten:

Documenten in het Microsoft-formaat OOXML werden niet goed geïmporteerd.

Er waren problemen met opmaak en bijgehouden wijzigingen.

De pilot lag stil vanwege verkiezingen.

Daarna werd hij beëindigd. Er komt geen herstart.

Er was geen vergelijking met Microsoft Office uitgevoerd.

Wat was het oorspronkelijke plan?

Het ministerie begon de pilot op 19 juni 2025. De pilot draaide binnen F2. Dat is een dossiersysteem van het bedrijf cBrain. Een module op basis van Collabora verving daar Microsoft Office. Collabora is gebouwd op LibreOffice.

De pilot moest vijf dingen toetsen:

Werken de overheidssjablonen?

Werkt de omzetting van en naar Word-bestanden?

Werkt het bijhouden van wijzigingen?

Werken tabellen en geavanceerde opmaak?

Is dit goed genoeg voor het dagelijkse werk?

Als het slaagde, kon het ministerie breder overstappen. Dat gebeurt dus niet.

Waarom wilde Denemarken van Microsoft af?

Het ging om digitale soevereiniteit. Minister Caroline Stage Olsen noemde dat geen “isolatie of digitaal nationalisme”. Volgens haar was te veel publieke digitale infrastructuur afhankelijk van weinig buitenlandse leveranciers. Dat maakt kwetsbaar. Neowin voegt toe dat Denemarken zich niet wil overleveren aan een wispelturige Amerikaanse regering.

Ook Kopenhagen en Aarhus kondigden plannen aan om Microsoft-gebruik te herzien. Een eerder bericht van Politiken over het schrappen van Windows bleek onjuist. Windows bleef in beeld.

Is Collabora mislukt?

Dat staat niet vast. Windowsforum wijst op drie punten:

Er is geen afgeronde evaluatie.

De berichten tonen niet aan dat de opmaakproblemen de reden waren voor het stoppen.

Collabora ondersteunt Microsoft-formaten wel. Het idee dat de tool alleen het open ODF-formaat leest, klopt niet.

Wat vaststaat, is beperkt. Eén ministerie beëindigde één pilot zonder voltooide evaluatie. Dat is niet hetzelfde als “Denemarken faalt in het verlaten van Microsoft”. De kop van Neowin is dus sterker dan de feiten.

Waarom is compatibiliteit zo lastig?

Documenten zijn meer dan tekst. Ze bevatten opmaak, stijlen, tabellen, macro’s en bijgehouden wijzigingen. Kleine verschillen vallen in een ambtelijke werkstroom snel op. Een verschoven tabel kan een brief onbruikbaar maken.

Neowin merkt op dat Microsofts specificatie ook andere leveranciers problemen gaf. Dat gold ook voor The Document Foundation, de organisatie achter LibreOffice. Concurrenten moeten een formaat nabouwen dat Microsoft zelf beheert.

Zijn er eerdere voorbeelden?

Ja:

München (LiMux). De stad stapte vroeg over op Linux en LibreOffice. Het project werd later teruggedraaid. Toch zei de IT-chef in 2017 dat er geen grote technische problemen waren. Politieke en organisatorische redenen speelden mee.

Schleswig-Holstein. Deze Duitse deelstaat zet 30.000 pc’s van de overheid om naar Linux en LibreOffice. Dat project loopt door.

De ervaringen verschillen dus sterk. Techniek is zelden de enige factor.

Welke lessen volgen eruit?

Voor organisaties die van Microsoft Office af willen, volgt een korte lijst. Dit zijn algemene lessen en geen conclusies uit de Deense berichten:

Test met echte documenten. Gebruik de moeilijkste sjablonen en dossiers.

Stel meetbare criteria vast. Bepaal vooraf wat slagen betekent.

Rond de evaluatie af. Zonder meting zijn conclusies giswerk.

Vergelijk met de bestaande situatie. Leg een nulmeting vast.

Fase de overstap. Begin met teams met eenvoudige documenten.

Houd een terugvaloptie. Het ministerie had er zelf ook een bedacht.

Let op integraties. Dossiersystemen en sjablonen zijn vaak het probleem.

Investeer in training. Een nieuwe interface vraagt gewenning.

Wat betekent dit voor digitale soevereiniteit?

De wens blijft. Europese overheden willen minder afhankelijk zijn van enkele Amerikaanse leveranciers. Eén mislukte of gestopte pilot verandert dat niet. Het laat wel zien dat de praktijk lastig is. Wie soevereiniteit wil, heeft meer nodig dan een alternatief programma. Hij heeft ook goede migratieplannen, open standaarden en duidelijke meetmethoden nodig.

Veelgestelde vragen

Wat is er in Denemarken gebeurd?
Het ministerie van Digitalisering beëindigde zijn Collabora-pilot. Die moest Microsoft Office vervangen.

Hoeveel medewerkers deden mee?
Volgens de berichten 38 medewerkers.

Waarom stopte de pilot?
Berichten noemen importproblemen met Microsoft-bestanden en problemen met opmaak en bijgehouden wijzigingen. Een verkiezing zorgde eerst voor een pauze. Of de problemen de doorslag gaven, is niet bewezen.

Heeft Denemarken Microsoft Office definitief gehouden?
Dat is niet bevestigd. Eén pilot is gestopt. Er is geen bewijs dat alle plannen zijn opgegeven.

Wat is Collabora?
Een kantoorsoftware-oplossing gebaseerd op LibreOffice. Ze kan ook online worden gehost.

Was er een evaluatie?
Nee. Volgens de berichten is er geen vergelijking met Microsoft Office gemaakt.

Is dit het einde van open-source office-software bij overheden?
Nee. Andere projecten, zoals dat van Schleswig-Holstein, lopen door.