NIEUWS

Een op de vijf Nederlandse masterscripties is grotendeels door AI geschreven. Dat blijkt uit onderzoek van RTL Nieuws van 14 oktober 2026. Universiteiten kunnen dit nauwelijks bewijzen.

Wat ontdekte RTL?

RTL liet honderden masterscripties van twaalf universiteiten controleren. Het gebruikte de detector Pangram. Bij een op de vijf scripties schreef de chatbot meer dan de student. Zes procent was bijna volledig door AI gemaakt. Twee afgestudeerden geven het openlijk toe. Zij schreven 86 en 90 procent met ChatGPT en Claude. Minister Letschert van Onderwijs noemt dit fraude.

Waarom is bewijzen zo moeilijk?

Een detectorscore is een schatting, geen bewijs. De maker van Pangram claimt één foutieve melding op tienduizend teksten. Onafhankelijke onderzoekers komen op enkele procenten uit. Universiteitsblad Folia testte vijftig bachelorscripties van de UvA-economiefaculteit. De detector sloeg bij 48 scripties aan. Tien scripties uit 2021 bleven schoon. Decaan Marc Salomon zegt dat een score geen hard bewijs is. De Raad van State eist dat fraude buiten redelijke twijfel vaststaat.

Wat zeggen rechters?

De rechtspraak geeft een gemengd beeld. Een student van de Rijksuniversiteit Groningen kreeg een schorsing van een jaar. Zijn bronnenlijst bevatte elf verzonnen bronnen. De rechter trok de schorsing in, want opzet was niet bewezen. Een masterstudente van de Erasmus Universiteit verloor haar zaak. Zij liet ChatGPT bronnen verzinnen en meldde dit niet. Haar papers werden ongeldig verklaard.

Terug naar het mondeling

Docenten kiezen daarom vaker voor het mondeling. De UvA-economiefaculteit voert vier voortgangsgesprekken per scriptie. Studenten verdedigen hun werk ook mondeling. Niet iedereen is blij met deze aanpak. Hoogleraar Rens Bod vreest dat docenten politieagenten worden. Studentenvakbond LSVb waarschuwt voor onterechte beschuldigingen.

Conclusie

AI-detectie levert aanwijzingen, geen zekerheid. Universiteiten hebben duidelijke landelijke regels nodig. Tot die tijd telt vooral het gesprek met de student.

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Bronnen: RTL Nieuws (14 oktober 2026), Folia (9 oktober 2026), Raad van State (uitspraak 202601619/1/A2), via AI Insider.