Steeds meer kinderen praten dagelijks met een AI-systeem: ChatGPT voor huiswerk, Snapchats My AI als vast onderdeel van de vriendenlijst, Amazon Kids op Alexa voor voorleesverhaaltjes en taallessen. Wat een paar jaar geleden nog een curiosum was, is in 2026 gewoon geworden — ook in Nederlandse gezinnen en klaslokalen.

Waarom ouders en scholen hiervoor kiezen, is niet moeilijk te begrijpen. Een chatbot is altijd beschikbaar, wordt nooit ongeduldig, legt iets net zo vaak uit als nodig is en biedt een laagdrempelige manier om een vreemde taal te oefenen. Voor een kind dat blijft hangen bij een rekensom of een lastig Engels werkwoord, kan dat een wereld van verschil maken.
Maar 'praten' is meer dan informatie uitwisselen, en precies daar zit het probleem. Chatbots hebben zich in het verleden gepresenteerd als vriend in plaats van software, gingen in op verzoeken om af te spreken, of onthielden persoonlijke details van jonge gebruikers zonder duidelijke grenzen. Kinderen vertellen zulke systemen soms dingen die ze niet snel aan een volwassene zouden toevertrouwen, terwijl het onderscheid tussen een luisterend oor en een taalmodel voor hen niet altijd scherp is.
Wat de wet inmiddels regelt
Sinds 2 augustus 2026 geldt artikel 50 van de Europese AI-verordening: chatbots moeten expliciet duidelijk maken dat een gebruiker met AI communiceert, niet met een mens.

Tussen alle discussies over leeftijdsfilters en schermtijd heeft OpenAI met ChatGPT for Teens één fundamentele keuze gemaakt die elke AI-bouwer zou moeten kopiëren: het model mag niet beweren gevoelens te hebben of doen alsof het een mens is.
Het klinkt als een open deur. Het is het niet.

De afgelopen twee jaar zijn we een gevaarlijke afslag genomen. AI-assistenten die zeggen "ik voel me verdrietig voor je", "ik ben hier voor je als vriend", of erger nog: "ik ben een echt persoon". Het wordt verkocht als empathie, als meer menselijkheid. In werkelijkheid is het misleiding. En bij tieners is die misleiding potentieel schadelijk.

Een tiener die liefdesverdriet heeft, huiswerkstress of ruzie thuis, is extreem gevoelig voor een entiteit die zegt: ik begrijp je, ik voel hetzelfde. Dat is geen troost, dat is een nagebootste band met software die geen bewustzijn, geen gevoel en geen moreel besef heeft. Het creëert afhankelijkheid van iets dat morgen met een update verdwijnt, of dat je op het verkeerde moment verkeerd advies geeft omdat het "lief" wil zijn.

Sinds 18 augustus 2026 is de Europese eEvidence-verordening (2023/1543) van toepassing. Het doel: opsporingsdiensten en justitie in de EU sneller toegang geven tot digitaal bewijsmateriaal, zoals e-mails, chatberichten, clouddata en accountgegevens. Waar een officier van justitie nu vaak maanden moet wachten via trage rechtshulpverzoeken, kan die straks rechtstreeks een bevel sturen naar een aanbieder in een andere lidstaat — zonder tussenkomst van het ministerie in het land waar die aanbieder zit.

Aanbieders die diensten in de EU leveren, moeten sinds 18 augustus een aanspreekpunt in de Unie hebben aangewezen om zulke bevelen te kunnen ontvangen. Bij een verstrekkingsbevel geldt een reactietermijn van tien dagen, in spoedgevallen zelfs acht uur. Wie niet meewerkt, riskeert een boete tot 2 procent van de wereldwijde jaaromzet.

Nederland is overigens nog niet operationeel klaar: de Uitvoeringswet elektronisch bewijsmateriaal is nog in behandeling, en pas in het eerste kwartaal van 2027 kan ons land daadwerkelijk met de nieuwe regels werken. Tot die tijd blijft de oude rechtshulproute gelden. Toezicht komt hier bij de ACM te liggen, in samenwerking met het Openbaar Ministerie.